Bezpieczeństwo zamówień

Złote zasady — 7 nawyków, które chronią

• Płać dopiero przy odbiorze. Najbezpieczniejszy zakup to spotkanie osobiste i płatność na miejscu, po obejrzeniu rzeczy.
• Nie płać z góry osobie, której nie znasz. Zaliczka, „rezerwacja”, „opłata za wysyłkę” przed wysłaniem towaru — to najczęstszy scenariusz straty pieniędzy.
• Zostań w czacie wezzeto. Gdy ktoś szybko chce przejść na SMS, WhatsApp czy e-mail — zapala się czerwona lampka. Dlatego nasz czat sam blokuje wysyłanie numerów, adresów i linków.
• Nie klikaj w linki do „płatności” i „odbioru pieniędzy”. Uczciwa sprzedaż nie wymaga, żebyś wchodził na podesłaną stronę i podawał dane karty czy logowanie do banku.
• Nigdy nie podawaj: kodu BLIK, kodu z SMS-a, kodu z aplikacji banku, loginu ani hasła. Żaden z nich nie służy do otrzymywania pieniędzy — służą do wypłacania ich z Twojego konta.
• Zbyt niska cena to nie okazja, to przynęta. Jeśli oferta jest zbyt piękna, by była prawdziwa — zwykle nie jest prawdziwa.
• Nie działaj w pośpiechu. „Mam wielu chętnych”, „decyzja tylko dziś”, „zaraz mi ucieknie kurier” — presja czasu to narzędzie oszusta, nie sprzedawcy.

Pełna lista metod stosowanych przez oszustów

Poznaj je z nazwy — rozpoznasz je od pierwszej wiadomości.

Gdy coś kupujesz

• Towar-widmo. Bierze zaliczkę albo całą kwotę „na przelew” i znika. Rzecz nigdy nie istniała.
• Fałszywa zaliczka / rezerwacja. „Wpłać 100 zł, żebym Ci to odłożył”. Po wpłacie kontakt się urywa.
• Opłata za wysyłkę z góry. Prosi o przedpłatę na kuriera lub „ubezpieczenie paczki”, a paczka nigdy nie rusza.
• Fałszywy sprzedawca z cudzymi zdjęciami. Kopiuje zdjęcia i opis z prawdziwego ogłoszenia, wystawia taniej, kasuje przedpłaty.
• Sprzedawca „za granicą”. „Jestem w delegacji/za granicą, wyślę kurierem po przedpłacie” — klasyk przy droższych rzeczach i wynajmie mieszkań.
• Podstawiona strona płatności. Link do „szybkiej płatności” prowadzi na stronę łudząco podobną do banku lub portalu, która kradnie Twoje dane.

Gdy coś sprzedajesz

• Oszustwo „na kupującego” (najpopularniejsze w Polsce). Rzekomy kupujący pisze, że już zapłacił, i przysyła link do „odbioru pieniędzy” albo „potwierdzenia wysyłki”. Link prowadzi na fałszywą stronę, która wyłudza dane Twojej karty lub logowanie do banku — i to Ty tracisz pieniądze, nie on.
• Prośba o kod BLIK „do przelewu”. Kod BLIK nigdy nie służy do otrzymania pieniędzy. Jeśli go podasz, oszust wypłaci nim gotówkę z Twojego konta.
• Fałszywe potwierdzenie przelewu. Podsyła screen „zrobionego przelewu” (łatwy do podrobienia) i naciska, żebyś wysłał towar, zanim pieniądze faktycznie wpłyną. Zawsze czekaj na realne zaksięgowanie na koncie.
• Nadpłata i prośba o zwrot różnicy. „Przelałem Ci za dużo, oddaj nadwyżkę”. Pierwszy przelew jest fałszywy lub zostanie cofnięty — Ty oddajesz prawdziwe pieniądze.
• Podmiana towaru przy „reklamacji”. Po transakcji twierdzi, że dostał rzecz uszkodzoną lub inną, żeby wyłudzić zwrot, a odsyła bubel albo nic.

Podszywanie się (phishing) — pod portal, bank i kuriera

• Fałszywy „support wezzeto”. Wiadomość lub e-mail, że „Twoje konto zostanie zablokowane / musisz potwierdzić dane / masz nieodebraną płatność”. Cel: wyłudzić logowanie lub dane karty.
• SMS/e-mail od „kuriera” (InPost, DPD, Poczta). „Twoja paczka czeka, dopłać 1,50 zł” albo „popraw adres” — link prowadzi do kradzieży danych karty.
• Fałszywy e-mail z podmienionym numerem konta. Podszywa się pod sprzedawcę/firmę i podsyła „poprawiony” numer rachunku do przelewu. Zawsze potwierdzaj numer innym kanałem.
• Fałszywe strony-klony. Adres łudząco podobny do prawdziwego (literówka w domenie). Sprawdzaj adres w pasku przeglądarki, zanim się zalogujesz.
• Złośliwy plik lub kod QR (tzw. quishing). „Faktura”, „regulamin” albo kod QR do zeskanowania, który instaluje wirusa lub prowadzi na fałszywą stronę.

Płatności, których nie da się odzyskać

Oszust zawsze pcha Cię w stronę metody nieodwracalnej. Traktuj każdą z nich jak ostrzeżenie:

• karty podarunkowe (Steam, Google Play, doładowania) jako „zapłata”,
• kryptowaluty,
• przelewy przez Western Union / MoneyGram czy inne „na słupa”,
• wpłata na cudzy, przypadkowy numer konta bez żadnego zabezpieczenia.

Presja psychologiczna (używana w każdym z powyższych)

• Pośpiech: „tylko dziś”, „zaraz sprzedam komuś innemu”.
• Zaufanie na kredyt: „przecież mam pozytywne opinie”, „jestem uczciwy, zaufaj mi”.
• Współczucie: wymyślona trudna sytuacja, która ma Cię rozczulić i uśpić czujność.

Czerwone flagi — jeśli widzisz choć jedną, zatrzymaj się

• prośba o przejście z czatu na SMS/WhatsApp/e-mail,
• link do „płatności”, „odbioru pieniędzy” lub „potwierdzenia paczki”,
• prośba o kod BLIK, kod z SMS-a, dane karty lub logowanie do banku,
• żądanie przedpłaty przed wysyłką od nieznanej osoby,
• cena wyraźnie za niska,
• pośpiech i presja,
• niechęć do spotkania osobistego przy rzeczach, które można odebrać lokalnie.

Podejrzewasz oszustwo? Zrób to od razu

• Przerwij kontakt i nie klikaj w żadne linki ani załączniki.
• Nie podawaj żadnych danych — karty, kodów, loginów.
• Zgłoś ogłoszenie lub konto przez przycisk zgłoszenia — trafi prosto do naszej moderacji.
• Jeśli podałeś już dane karty lub banku — natychmiast zadzwoń do banku i zastrzeż kartę/dostęp.
• Zgłoś incydent służbom: oszustwa internetowe zgłosisz do zespołu CERT Polska (incydent@cert.pl lub w aplikacji CERT Polska), a przestępstwo — na Policję.
• Zachowaj dowody: zrzuty ekranu rozmowy, numer konta, linki.

Masz wątpliwości co do konkretnej oferty albo wiadomości? Napisz do nas przez formularz kontaktowy — wolimy sprawdzić dziesięć fałszywych alarmów niż przeoczyć jedno prawdziwe oszustwo.